موجب آزار ديگران شود ، به همان اندازه از اسلام ، فاصله گرفته است . 2 . اهتمام اسلام به پرهيز از آزاررسانى در اين فصل ، با اشاره به گوشه‌اى از اسباب و عوامل اهتمام شديد اسلام به اجتناب از مردم‌آزارى ، جامعه اسلامى به خصلت‌هايى پسنديده ترغيب مىشود كه مهم‌ترينِ آنها ، پيشگيرى از دشمنى ، تبديل كردن دشمنان به دوستان ، برخوردارى از عزّت ، شرف و بزرگوارى در ميان مردم و بالأخره آسايش در زندگى موقّت دنيا و خوش‌بختى در زندگى جاويد آخرت است و از اين رو ، امام على عليه السلام اجتناب از آزار ديگران را نشانه دورانديشى و خردورزى شمرده است . « 1 » 3 . نكوهش انواع آزاررسانى در اسلام ، هر گونه آزاررسانى ، به دليل اين كه تجاوز به حقوق ديگران است ، مذموم و ممنوع شمرده شده است . احاديث اسلامى در اين فصل ، به روشنى نشان مىدهند كه در منظر اسلام ، هر كارى كه موجب ترسيدن مسلمانى گردد ، اعم از : نگاه آزار دهنده ، شوخىِ آزار دهنده ، سخنِ آزار دهنده ، بوى آزار دهنده و حتّى عبادت آزار دهنده ، نكوهيده و ممنوع است . بىترديد ، هيچ مكتبى در جهان وجود ندارد كه تا اين حد و با اين دقّت ، به حرمت و كرامت و حقوق انسان ، عنايت داشته باشد . 4 . خطرناك‌ترينْ آزارها هر چند هر گونه مردم‌آزارى در اسلام ، نكوهيده و ممنوع است و كيفر سختى در انتظار مردم‌آزار است ، « 2 » امّا آزردن كسانى كه حقوق بيشترى بر فرد و جامعه دارند ،

--> ( 1 ) . ر . ك دانش‌نامه ميزان الحكمه : ج 3 ص 21 ح 1266 و 1269 . ( 2 ) . ر . ك دانش‌نامه ميزان الحكمه : ج 3 ص 63 ( فصل پنجم : سزاى مردم آزار ) .